Appelboom

Appelboom behoort tot een geslacht van kleine loofbomen of struiken van de rozenfamilie.

Je bekijkt de voor mobiel aangepaste versie van de pagina.
Die voor tablets, laptop en desktop biedt ook algemene informatie, zoals herkomst en teelt.

Foto: PlantEnPlagen

Appelboom (Malus domestica) behoort tot een geslacht van kleine loofbomen of struiken van de rozenfamilie. Malus omvat de appelboom en sierappels. De appel groeit in de gematigde klimaatzone. De boom bloeit in het algemeen van half april tot eind mei. Appelbloesem en de jonge vruchten zijn gevoelig voor nachtvorstschade.

Appels zijn plukrijp als je de appel aan de boom kunt knikken of draaien. Laten ze dan gemakkelijk los, dan zijn ze plukrijp. Naarmate appels rijpen, verkleuren de pitten van wit naar zwart: appels met bruine pitjes zijn plukrijp; die met zwarte pitjes eetrijp.

Plaaginsect

herkennen bladluizen
Bladluis, foto: Luc Viatour – CC BY-SA 3.0

Misvormd en verfrommeld blad: bladluis.

Stipvormige plekjes op het blad; mijten aan de onderkant: bonenspintmijt (Tetranychus urticae).

Vraat aan de uitlopende knoppen en jonge blaadjes: spanrupsjes (ook wel trekmaden genoemd) van de (kleine) wintervlinder (Operophtera brumata).

herkennen schade rups van de fruitmot
Door rups van fruitmot aangetaste Elstar, foto: PlantEnPlagen

Wormstekige vruchten vroeg in het voorjaar, rode vlek rond het boorgat: fruitmot (Cydia pomonella).

herkennen rupsen op perenboom
Spinsel van een duifmot in perenboom, foto: Dennis Schuitema

Spinsels met oranje rupsen tussen de bladeren: larven van de duifmot (Swammerdamia pyrella), een stippelmot.

herkennen plaaginsect op appelboom
Wit pluis van de appelbloedluis op appel, foto: Abrahami – CC By-SA 2.5

Wit plakkerig pluis, later gevolgd door gallen en houtige uitwassen: appelbloedluis (Eriosoma lanigerum).

Herkennen schade vruchtbeginsel appel
Boorgat van larve van de appelzaagwesp, foto: University of Maine

Vroeg in het voorjaar 2 mm grote bleekgroene rupsjes met zwarte kop, later bruin, bij de vruchtbeginselen.
Gaatjes van 2 tot 3 mm in de appel met oranjebruin appelpulp rondom het boorgat: larven (rupsen) van de appelzaagwesp (Hoplocampa testudinea).

herkennen schade op appel door appelbladwesp
Rupsen van de appelbladwesp, foto: Glorie Koen

Bleekgroene rupsjes vreten aan de bladranden. De rupsjes hebben een rij glimmende zwarte stippen aan de zijkant: appelbladwesp (Pristiphora maesta).

herkennen luizen op appelboom
Groene luizen op groeischeuten, foto: Frederik Ceyssens

Groene luizen op nieuwe scheuten – vooral in de zomer. De nieuwe scheuten krullen door de luizen en worden wat geremd in de groei. In het vroege voorjaar zijn ze beperkt zichtbaar: groene appeltakluis (Aphis pomi).

herkennen wrachtige verhogingen op apple
Ruwe verhogingen op rijpende appels (Elstar), foto: PlantEnPlagen

Op rijpende appels ontstaan ruwe verhogingen:  groene appelwants (Lygocoris pabulinus).  Kan geen kwaad, alleen de huid van de appel is wat aangetast.

Schimmels & ziektes

herkennen schimmel moniliarot
Moniliarot, foto: PlantEnPlagen

Bruinkleuring appels met schimmelsporen: moniliarot.

herkennen schurft op appel
Appelschurft, foto: PlantEnPlagen

herkennen appelschurft
Lichtgroene, matte vlekjes op het blad door appelschurft, foto: CC0 Public Domain

Van lichtgroen naar bruin verkleurende vlekken op het blad, appels groeien niet, krijgen donkere vlekken met stervormige scheurtjes: appelschurft (Venturia inaequalis).

Schimmel op jong blad en bloesem: echte meeldauw (Ascomycota phylum).

herkennen vruchtboomkanker op appel
Vruchtboomkanker, foto: Abrahami – CC BY-SA 3.0

Bast scheurt, tak verwelkt en er verschijnt rood schimmelpluis: vruchtboomkanker (Neonectria ditissima).

herkennen schimmelziekte neonectria
Rotte plekken op appels, neonectria, foto: Dominique Bauwens

Rotte plekken op appels; soms rond de steel en soms aan de neus: Neonectria (Neonectria ditissima).

herkennen bacterievuur op appelboom
Appel met bacterievuur, foto Paethon – CC BY-SA 3.0

Bloesem, blad, tak en twijg worden bruinzwart en verschrompelen verdikte plekken: bacterievuur (Erwinia amylovora).

Een bonte verzameling uitgegroeide takjes: heksenbezem (Taphrina betulina). Alleen in Zuid-Nederland en België.

herkennen schimmelinfectie appel
Lenticelrot op Golden Delicious, foto: Davy Vansimsen

Op de huid van de appel ontstaat tijdens het bewaren, of in de opslag een rood puntje, dat snel groter wordt en uitgroeit tot een ronde bruine plek: lenticelrot (Neofabraea).

Overig

herkennen van wortelveld op stam van appelboom
Wortelvelden op onderstam van een appelboom, foto: Angela Dijkgraaf

Op de onderstam ontstaan pleksgewijs beginnende wortelpuntjes. Een vochtige omgeving, langdurige regen en veel schaduw bevorderen het ontstaan van wortelvelden. Bomen met wortelvelden zijn vatbaarder voor bacterievuur en vruchtboomkanker omdat de wortelpuntjes evenzovele toegangspoorten vormen voor bacteriën en schimmelsporen. Bij droog en zonnig weer de plekken ruim uitsnijden en afdekken met wondbalsem.

herkennen schade aan rijpend fruit
Wespen op peer, foto: PlantEnPlagen

Wespen tasten soms fruit aan.

herkennen gebreksziekte
Bruine, verdiepte vlekjes, foto: Rasbak – CC BY-SA 3.0

Verdiepte, bruine vlekken op de appel. Onder die plekken is de appel bruin en kurkachtig; de vlekjes smaken vaak bitter: kurkstip. Oorzaak is een calciumtekort.

Woelmuizen kunnen schade veroorzaken aan wortels van heesters en bomen
Woelmuis, foto: Susette Smeets

Jonge appelboompjes komen niet in blad; de wortels zijn weggevreten: woelmuizen.

Vlekken op appel, goudreinet, zonnebrand
Bruine vlekken (zonnebrand) op goudreinet, foto: Roelfina Van de Weg

Tijdens heet zomerweer (temperaturen boven de 30ºC) verschijnen rode vlekken op de rijpende appels: zonnebrand.

herkennen schade aan takken
Kaalgevreten takken van een jonge fruitboom, foto: Jess (Rural Dreams)

In de winter willen hazen, konijnen er reeën nog wel eens aan de takken en stam van de appelboom knagen.

Oorzaken stamscheur
Verticale scheur in de stam van een appelboom, foto: Tuinadvies.nl

Verticale scheuren in de bast van de stam: bastscheuren.

Herkennen korstmos op appelboom
Parmelia, een korstmos op de takken van een appelboom, foto: TuinTekst

Korstmos op de takken.

herkennen van vorstschade aan appelboom
Bruine plekken, verdroogde knoppen door vorstschade, foto: Steven Henderickx

In het vroege voorjaar: knoppen verdrogen, vaalbruine vlekken op het jonge blad: schade door nachtvorst.

Herkennen nabloei appel
Appelboom bloeit voor de tweede keer: nabloei. Foto: Alexandrina Gillis

Na de lente, de beginnende appels zijn al te zien, bloeit de boom met hier en daar wat bloesem: nabloei. Verwijder deze bloesem, liefst voordat de bloemen geopend zijn. Deze bloesem leidt niet tot vruchten maar kan wel een ingang vormen voor bacterievuur.

herkennen droogteschade appel
Blad van appelboom verdroogt, foto: Elly Beintema

In een periode van zomerse hitte en droogte verdroogt het blad: droogteschade.

Herkennen van glazigheid bij appels
Glazige, doorschijnende plekken rond het klokhuis, foto: Facebook

Rond het klokhuis ontstaan glazige, doorschijnende plekken in het vruchtvlees: de cellen lekken celvocht. In ernstige gevallen is de glazigheid zo ver gevorderd dat het aan de schil zichtbaar is en zal de appel van binnen bruin verkleuren. De oorzaak is een Calcium-tekort, waardoor de appel niet in staat is suikers om te zetten in zetmeel. Een sober gebruik van stikstofhoudende mest helpt glazigheid te voorkomen. In de professionele fruitteelt wordt ter preventie bij appelsoorten die gevoelig zijn voor glazigheid, met calciumchloride gespoten. Zie ook kalkgebrek.

herkennen junirui
Een overdaad aan vruchtjes, foto: J.N. Smit

Na de bloei volgt de vruchtzetting. Meestal ontstaat er een overdaad aan kleine vruchtjes. Tussen eind mei en half juni vallen echter veel appeltjes af: de junirui. Een natuurlijk proces waarbij de boom alle zwakke vruchtjes afstoot. Zie ook vruchtdunning.

Verwante onderwerpen