Klimaatverandering

Klimaatverandering zorgt voor warmere zomers en langere groeiseizoenen en dat is niet alleen gunstig voor warmteminnende planten, maar ook voor plaaginsecten.
Hier zijn de belangrijkste schadelijke insecten die we in Nederland vaker of veel méér gaan zien:

Bladluizen
  • Waarom meer? Ze overleven zachte winters beter en hebben meer generaties per jaar.
  • Schade: meer vraat + verspreiding van virussen (zoals vergelingsziekten).
  • Gewassen: aardappel, graan, suikerbiet, groente, fruit.
  • Extra probleem: snellere resistentie tegen middelen.
Trips
  • Waarom meer? Houden van warmte en droogte.
  • Schade: zilverachtige vlekken, groeiremming, virusoverdracht.
  • Gewassen: ui, prei, paprika, komkommer, sierplanten.
  • Steeds lastiger te bestrijden, ook in de buitenteelt.
  • De Californische trips (Frankliniella occidentalis) zal vaker te zien zijn.
Maiswortelkever
  • Waarom relevant? Wordt al regelmatig in Europa gevonden; NL en B worden aantrekkelijk voor de Maiswortelkever.
  • Schade: Wortelvraat → omvallende planten.
  • Gewas: Mais.
  • In sommige landen plaaginsect nummer één.
Tomatenmineermot
  • Waarom zorgelijk? Warmteminnende soort die snel oprukt in Europa.
  • Schade: mineergangen in blad en vruchten.
  • Gewassen: Tomaat (kas én buitenteelt).
  • Zeer hoge voortplantingssnelheid.
Koolvlieg en uitenvlieg
  • Waarom meer schade? Meer generaties per jaar.
  • Schade: larven vreten wortels en bollen aan.
  • Gewassen: kool, ui, prei.
  • Klimaat + strengere middelenwetgeving vormen een lastige combinatie.
Coloradokever
  • Waarom comeback? In warme zomers planten de Coloradokevers zich sneller voort.
  • Schade: aangevreten aardappelplanten.
  • Gewas: aardappel.
  • Van oudsher een beruchte plaag, maar lange tijd onder controle — dat kan veranderen.

Nieuwe & oprukkende exoten

  • Aziatische fruitvlieg:
  • Status: inmiddels aanwezig in NL en B, maar aantallen groeien.
  • Schade: aantasting van rijpend fruit.
  • Gewassen: aardbei, kers, framboos, blauwe bes.
  • Warme, vochtige zomers = rampjaren.
  • Mediterrane motten & wantsen
    Deze soorten overleven winters beter en breiden hun leefgebied noordwaarts uit:
  • Groene schildwants (Palomena prasina)
  • Bruingemarmerde schildwants (Halyomorpha halys)
  • Andere soorten bladrollers

Wat betekent dit allemaal voor de landbouw?

  • Meer en uitgebreidere plagen gedurende het seizoen
  • Snellere populatie-opbouw
  • Meer virusproblemen
  • Minder effectieve chemische middelen
  • Grotere rol voor IPM, monitoring en preventie
Illustratie
Bloeiende aardappelplant, foto: PxHere - CC0 Publiek domein
Bronnen
  • Wageningen University & Research – publicaties over klimaatverandering, insectenplagen en geïntegreerde gewasbescherming.
  • Food and Agriculture Organization (FAO) – rapporten over klimaatimpact op landbouwplagen.
  • European and Mediterranean Plant Protection Organization (EPPO) – verspreidingsdata en plaagprofielen van de Coloradokever.
  • CABI Invasive Species Compendium – biologische gegevens van Leptinotarsa decemlineata.
  • European Environment Agency (EEA) – klimaattrends en landbouwimpact in Europa.
Wetenschappelijke verdieping
  • Alyokhin et al. (2008). Colorado potato beetle resistance to insecticides. American Journal of Potato Research.
  • Lehmann et al. (2015). Impact of climate change on insect pests. Global Change Biology.
  • IPCC AR6 – hoofdstukken over landbouw en klimaatverandering.
  • Deutsch et al. (2018). Increase in crop losses due to insect pests in a warming climate. Science.
Praktijkbronnen Nederland

Monitoring en teeltadvies via Wageningen University & Research, BO Akkerbouw, Delphy, NVWA en LTO Nederland geven actuele inzichten in plaagontwikkeling in Nederlandse aardappelpercelen.

Lees verder

 

Bronvermelding
Dit artikel is gebaseerd op landbouwkundig onderzoek naar insectenplagen, klimaateffecten op gewassen en publicaties van Europese kennisinstituten zoals Wageningen University & Research, FAO en EPPO. De beschreven trends sluiten aan bij wetenschappelijke literatuur over temperatuurafhankelijke insectenontwikkeling en geïntegreerde gewasbescherming.